Description
Ιστορικά στοιχεία του Ναού
Ο Ιερός Ναός του Οσίου Αντωνίου εγκαινιάστηκε στις 12 Σεπτεμβρίου του 1904 από τον Μητροπολίτη Βεροίας και Ναούσης Κωνσταντίνο Ισαακίδη. Στον ίδιο χώρο προϋπήρχε το πατρικό σπίτι του Οσίου Αντωνίου και Ναός της Υπεραγίας Θεοτόκου της Καμαριώτισσας, όπου φυλασσόταν το Ιερό Σκήνωμα του πολιούχου της Βεροίας.
Εξ αιτίας των δύο καταστροφικών πυρκαγιών του 1860 και του 1898 τα κτίσματα καταστράφηκαν και κτίστηκε ο υπάρχων τρίκλιτος Ναός, ρυθμού Βασιλικής με περιφερειακό νάρθηκα και δύο μεταγενέστερα κωδωνοστάσια.
Το έτος 1995 λίγους μήνες μετά την ενθρόνισή του ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων αρχίζει τα εξωραϊστικά έργα στον Ιερό Ναό του πολιούχου της Βεροίας, Οσίου Αντωνίου του νέου, επιχειρώντας να τιμήσει πρωτίστως τον μεγάλο ασκητή και θερμό προστάτη της Βεροίας αλλά και να αποδώσει στον ιστορικό αυτό ναό την αίγλη και το κάλλος που του αξίζει.
Οι ανακαινιστικές εργασίες ξεκινούν με την αντικατάσταση του παλαιού κτιστού τέμπλου, το οποίο είχε κατασκευασθεί σύμφωνα με την τεχνοτροπία και τις περιορισμένες δυνατότητες της εποχής της ανεγέρσεως του ναού. Το νέο καλαίσθητο ξυλόγλυπτο τέμπλο κοσμείται με παραστάσεις από τη ζωή του Οσίου Αντωνίου, ενώ τη θέση των παλαιών εικόνων παίρνουν νέες, βυζαντινές εικόνες αρίστης τεχνοτροπίας. Οι παλαιές, ιστορικές εικόνες, έργο του περίφημου Ναουσαίου αγιογράφου Ματθαίου, αποθησαυρίζονται πλέον στο «Παύλειο Κειμηλιαρχείο: Ιεροί Θησαυροί» της Ιεράς Μητροπόλεως στην Ιερά Μονή Παναγίας Δοβρά.
Εντός του ιερού βήματος κατασκευάζεται ξυλόγλυπτο σύνθρονο, ενώ εκτός αυτού δημιουργείται σολέας για τις λειτουργικές ανάγκες του ιερού ναού, και γίνεται επίστρωση του δαπέδου, όπως και του ιερού βήματος, με μάρμαρο. Αγιογραφείται σχεδόν εξ ολοκλήρου ο ιερός ναός με εξαίρετες βυζαντινές αγιογραφίες. Τα ιερά Λείψανα του Οσίου Αντωνίου του Βεροιέως τοποθετούνται σε νέα αργυρή Λειψανοθήκη, εντός του ιερού κιβωρίου, το οποίο λαμπρύνεται εξωτερικά με βυζαντινές εικόνες με τη μορφή του Οσίου και στιγμιότυπα από τον βίο του και εσωτερικά με αντίστοιχες αγιογραφίες.
Το έτος 1999 ο ενοριακός ναός του Οσίου Αντωνίου με απόφαση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας κ. Παντελεήμονος και έγκριση της Ιεράς Συνόδου μετατρέπεται σε προσκυνηματικό και ο κανονισμός του αρ. 118/1999 δημοσιεύεται στο ΦΕΚ 32/18-2-1999, τ. Α, διευρύνοντας έτσι τους πνευματικούς ορίζοντες ποιμαντικής και λειτουργικής διακονίας του.
Ο περίλαμπρος πλέον ναός του πολιούχου της Βεροίας και περίφημου για τα θαύματά του Οσίου Αντωνίου είναι έτοιμος να εορτάσει πανηγυρικά το έτος 2004 την εκατονταετηρίδα από των εγκαινίων του.
Για την επέτειο η Ιερά Μητρόπολη διοργανώνει Ημερίδα, έκδοση ειδικού βιβλίου-αφιερώματος από τον Σεβασμιώτατο και αναμνηστικών, ενώ οι εορταστικές εκδηλώσεις κορυφώνονται με το Αρχιερατικό Συλλείτουργο το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2004, προεξάρχοντος του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χριστοδούλου. Στο τέλος της θείας Λειτουργίας τελείται μνημόσυνο και αποκαλύπτεται προτομή της μεγάλης ευεργέτιδος του ιερού ναού Ευδοξίας Μαλακούση στον αύλειο χώρο του ναού.
Το έτος 2012 η Βέροια πανηγυρίζει στον Ιερό Ναό του Αγίου Αντωνίου τα 100 χρόνια της απελευθερώσεώς της από τον τουρκικό ζυγό. Στις 16 Οκτωβρίου 2012 τελείται Αρχιερατικό Συλλείτουργο και Δοξολογία, παρουσία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου.
Κατά το διάστημα των τριάντα ετών θεοφιλούς και αόκνου ποιμαντορίας του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου μας κ. Παντελεήμονος ο Ιερός Ναός του πολιούχου και προστάτου της Βεροίας Οσίου Αντωνίου έχει υποδεχθεί πολλές ιερές εικόνες, άγια Λείψανα και άλλα σεβάσματα της πίστεώς μας προς αγιασμό του χριστεπωνύμου πληρώματος. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα ιερά Λείψανα του Αγίου ενδόξου και πανευφήμου Αποστόλου Παύλου, ιδρυτού της Εκκλησίας των Βεροιέων, του Αγίου Παντελεήμονος, τεμάχιο του Τιμίου Σταυρού, τις ιερές εικόνες της Παναγίας Σουμελά, της Παναγίας Παντανάσσης, αντίγραφο της Παναγίας της Προδρομίτισσας, της Παναγίας της Γραμμουτσιανής, κ.ά.
Υποδέχθηκε ακόμη πολλές εξέχουσες εκκλησιαστικές προσωπικότητες, οι οποίες τίμησαν με την παρουσία τους επίσημα ή ανεπίσημα τον ιερό ναό. Μεταξύ αυτών: Η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, ο μακαριστός Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πέτρος, ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρός Χριστόδουλος, ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμος και πολλοί αρχιερείς εξ Ελλάδος και από άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες, οι οποίοι λάμπρυναν με την παρουσία τους τις πανηγύρεις του ναού.
Ο Ιερός Προσκυνηματικός Ναός του Οσίου Αντωνίου προς ένδειξη υιικού σεβασμού και ανεξοφλήτου ευγνωμοσύνης προς τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη κ. Παντελεήμονα εξέδωσε το έτος 2019, με αφορμή τη συμπλήρωση 50 ετών ιερωσύνης και 25 ετών αρχιερωσύνης του, καλαίσθητο Ιερατικό.
Κατά το έτος 2024 επανεξέδωσε την εξαντληθείσα Ιερά Ακολουθία του Οσίου Αντωνίου του Βεροιέως, ποίημα του Οσίου και Θεοφόρου πατρός ημών Γερασίμου του Μικραγιαννανίτου, την οποία αφιερώνει στα τριάντα χρόνια της θεαρέστου ποιμαντορίας του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου μας κ. Παντελεήμονος.
Ο Ναός πανηγυρίζει τη 17η Ιανουαρίου και τη 1η Αυγούστου. Και στις δύο πανηγύρεις πραγματοποιούνται λιτανευτικές πομπές με το Ιερό Σκήνωμα του Οσίου. Στον Ιερό Ναό φυλάσσεται και η Τιμία Κάρα της Αγίας Ιερουσαλήμ, η οποία καταγόταν από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και μαρτύρησε στη Βέροια μαζί με τα τρία παιδιά της.
Βίος Αγίου Αντωνίου του Νέου του Θαυματουργού
Ο Όσιος Αντώνιος καταγόταν από ευσεβείς και πλούσιους γονείς και έζησε κατά τον 9ο μ.Χ. αιώνα. Νέος ακόμα, έγινε μοναχός στην σκήτη της Βέροιας, κοντά στην κοιλάδα του ποταμού Αλιάκμονα. Οι πνευματικοί του αγώνες κράτησαν είκοσι χρόνια στην σκήτη. Πνευματικά ώριμος, με την ευχή του ηγουμένου της Σκήτης, αποσύρθηκε σε σπήλαιο, όπου έζησε ακόμα πενήντα τέσσερα χρόνια ασκητικών γυμνασμάτων. Η Εκκλησία τιμώντας τον θεώρησε Μέγα και γι’ αυτό τον ονόμασε Νέο σε σχέση με τον παλαιότερο διδάσκαλο της ερήμου Άγιο Αντώνιο τον Μέγα. Ο Όσιος Αντώνιος κοιμήθηκε με ειρήνη σε ηλικία 94 ετών.
Μοναδικές απολαύσεις του ήταν η εγκράτεια και η εξαντλητική νηστεία, με την οποία κατανικούσε τα πάθη του σώματος. Έτρωγε μόνο μία φορά την εβδομάδα τα λίγα χόρτα που φύτρωναν γύρω από το σπήλαιό του, αποφεύγοντας με τον τρόπο αυτό την υπερηφάνεια, με την οποία προσπαθούσε ο διάβολος να τον παρασύρει στην πτώση.
Προσπαθώντας λοιπόν ο πονηρός να πραγματοποιήσει τον στόχο του εμφανιζόταν στον όσιο πολλές φορές, άλλες φορές για να τον τρομάξει και να σταματήσει τους πνευματικούς του αγώνες και άλλοτε καλοπιάνοντάς τον και επαινώντας τον για να τον ρίξει στην υπερηφάνεια. Έτσι λοιπόν μία φορά, ο διάβολος εμφανίστηκε και πάλι κατά τη διάρκεια της νύκτας μέσα στο σπήλαιο που έμενε ο όσιος, ως άγγελος φωτός επαινώντας τον για τις αρετές του. Έχοντας πείρα ο όσιος από τις πονηρίες του διαβόλου τον απέκρουσε για πολλοστή φορά, κι ενώ αυτός διαλυόταν με ισχυρό θόρυβο, θείο φως κάλυψε τον όσιο και πλημμύρισε το σπήλαιο. Η χάρη του Θεού σκέπασε από τότε τον εκλεκτό ασκητή και η φήμη του διαδόθηκε τόσο πολύ, ώστε πλήθη λαού προσέτρεχαν προς αυτόν για να απολαύσουν την ευλογία του.
Ο όσιος όμως επιθυμούσε και επεδίωκε να απολαύσει την απόλυτη ησυχία, αυτή που ανεβάζει τον άνθρωπο προς τον Θεό. Θέλοντας, λοιπόν, να αποφύγει τους πολλούς επισκέπτες που του στερούσαν την γλυκύτητα της ησυχίας και της απρόσκοπτης αφοσιώσεως στον Θεό, εγκατέλειψε το σπήλαιό του και αποσύρθηκε σε έναν ερημικό τόπο κοντά στο ποτάμι. Εκεί ζούσε μέσα στις λόχμες υπομένοντας για χάρη του Θεού τον καύσωνα της ημέρας και το ψύχος της νύκτας.
Η ταλαιπωρία της μακροχρόνιας και αυστηρής ασκήσεως τον καταπόνησαν τόσο, ώστε αναγκάσθηκε να επιστρέψει στο σπήλαιο, στο οποίο είχε ζήσει τα πρώτα χρόνια, και εκεί δεχόταν μέχρι τα βαθιά του γηρατειά τις επισκέψεις των πιστών.
Όταν κατάλαβε ότι εγγίζει το τέλος του, λίγο πριν από την εορτή των Χριστουγέννων, παρακάλεσε τους ευσεβείς χριστιανούς που τον επισκέπτονταν να τον αφήσουν μόνο του και ειδοποίησε έναν ιερέα, για να του μεταδώσει τα άχραντα μυστήρια για τελευταία φορά ως εφόδιο Ζωής Αιωνίου.
Την πρώτη Ιανουαρίου ξάπλωσε στο έδαφος και αφού έψαλε επίκαιρους ύμνους, σταύρωσε τα χέρια του και παρέδωσε το πνεύμα του στα χέρια του Θεού.
Δεκαέξι ημέρες παρέμεινε ο όσιος νεκρός μέσα στο σπήλαιο και μία υπερφυσική λυχνία έκαιε πάνω από το λείψανό του, μέχρις ότου ένας πλούσιος Βεροιεύς ανέβηκε με μεγάλη συνοδεία στο βουνό, όπου ήταν το σπήλαιο του οσίου Αντωνίου, για να κυνηγήσει. Οδηγούμενοι από τα γαυγίσματα των σκύλων και από ένα χέρι που φαινόταν επάνω από το σπήλαιο και τους καλούσε προς το μέρος του, ανακάλυψαν οι κυνηγοί τον όσιο πλημμυρισμένο από το θείο φως, αλώβητο και γεμάτο από ευωδία.
Κάποιοι από τους κυνηγούς ειδοποίησαν τότε τον αρχιερέα της πόλης, ο οποίος συγκέντρωσε κλήρο και λαό και με λαμπάδες και μύρα έφθασαν στο σπήλαιο. Επειδή υπήρχε διαφωνία για το που θα έπρεπε να ενταφιαστεί, το τίμιο λείψανό του το τοποθέτησαν πάνω σε ένα κάρο το οποίο το σέρνανε βόδια και το άφησαν ελεύθερο ώστε ο άγιος να αποφασίσει που θέλει να ενταφιαστεί.
Έτσι λοιπόν άρχισε το κάρο αυτό με το λείψανο του αγίου να περιδιαβαίνει τα πλησιόχωρα χωριά της Βέροιας (Κουλούρα, Διαβατός, Ραψομανίκη, Ξεχασμένη, Σταυρός) τα ονόματα των οποίων σχετίζονται με το πέρασμα του αγίου.
Το κάρο τελικά σταμάτησε στον προαύλιο χώρο του ιερού ναού Παναγίας Καμαριωτίσσης στην Βέροια, εκεί που βρισκόταν και η πατρική οικία του οσίου Αντωνίου (στην μουριά). Εκεί λοιπόν ο όσιος πατήρ ημών Αντώνιος ο Νέος ετάφη. Μετά την ανακομιδή του λειψάνου του, τοποθετήθηκε σε λάρνακα μέσα στον ιερό ναό Παναγίας Καμαριωτίσσης όπου άρχισε να τιμάται ο όσιος ως πολιούχος της Βέροιας. Κατά τα μέσα του 19ου μ.Χ. αιώνα στην θέση του ναού της Παναγίας Καμαριωτίσσης η ευσέβεια των Βεροιέων ανήγειρε τον περιφανή ναό του Οσίου Αντωνίου του Νέου.
Απολυτίκιο Αγίου Αντωνίου του Νέου του Θαυματουργού
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.
Μέγα καύχημα, καὶ πολιοῦχον, σὲ πλουτίσασα πόλις Βεροίας, θεοφόρε παμμάκαρ Ἀντώνιε, τῇ σῇ πρεσβείᾳ προστρέχει ἑκάστοτε, προσπτυσσομένη τὴν πάντιμον Κάραν σου. Πάτερ Ὅσιε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.
Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ.
Ἀσκητικῶς ἀκολουθήσας Κυρίῳ, τῶν ὑπὲρ φύσιν ἠξιώθης χαρίτων, ὡς τῆς σαρκὸς νεκρώσας τὰ φρονήματα, Ὅσιε Ἀντώνιε, μιμητὰ τῶν Ἀγγέλων, μεθ’ ὧν ἀεὶ πρέσβευε, πάσης ῥύεσθαι βλάβης, τοὺς σὲ τιμῶντας Πάτερ εὐλαβῶς, πᾶσιν αἰτούμενος, χάριν καὶ ἔλεος.
Μεγαλυνάριον
Ἤσκησας θεόφρον ὑπερφυῶς, καὶ ἐθαυμαστώθης, τῇ τοῦ Πνεύματος δωρεᾷ. Ὅθεν τῆς Βεροίας, ἡ πόλις σὲ γεραίρει, ὡς θεῖον πολιοῦχον, Πάτερ Ἀντώνιε.
Πηγή: Ορθόδοξος Συναξαριστής, Ιερά Μητρόπολη Βεροίας Ναούσης και Καμπανίας
Τελευταία Ενημέρωση: 22 Ιανουαρίου 2026
ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΣΤΟΝ ΧΑΡΤΗ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
