Στην Πόλη μας, και συγκεκριμένα στην περιοχή Ριγανόκαμπος υπήρχε από τον 10ο αιώνα τρίκλιτος ξυλόστεγος Βασιλική αφιερωμένη στην Μεγαλομάρτυρα του Χριστού Ειρήνη με τρίκογχο ιερό Βήμα, Διακονικό και Νάρθηκα, που διατηρήθηκε σε λειτουργική χρήση μέχρι τον 17ο αιώνα. Αυτός ο Ναός ήλθε και πάλι στην επιφάνεια το Δεκέμβριο του 1984 μετά από ανασκαφή που έγινε σε οικόπεδο της περιοχής του Ριγανοκάμπου προκειμένου να πέσουν τα θεμέλια ιδιόκτητης κατοικίας και την οποία ανασκαφή πραγματοποίησε για λογαριασμό της 6ης εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων που εδρεύει στην Πάτρα η έγκριτος Αρχαιολόγος κα Αφέντρα Μουτζάλη που δημοσίευσε και τα πορίσματα της για τα πιο πάνω ευρήματα σε επιστημονικά περιοδικά.
Ο Ιερός ναός αυτός που ήταν σταυροπηγιακός, δηλαδή ανήκε στην πνευματική δικαιοδοσία της μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, κατείχε ως πολυτιμότατο θησαυρό και την τιμία κάρα της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Ειρήνης, Αγίας με θαυμαστό βίο και μεγάλη ιεραποστολική δράση, που έζησε τον 4ο αιώνα και μαρτύρησε στη Μαγεδώ της Περσίας.
Αυτή η Αγία Κάρα, όπως αναφέρεται σε ιστορικά στοιχεία της εποχής εκείνης αποτελούσε μέρος του πολυτίμου « θησαυρού των Πατρών» και φυλασσόταν σε αυτή την «επιφανή Πόλιν » μέχρι την περίοδο που οι Φράγκοι άλωσαν το Βυζάντιο και κατ’ επέκτασιν και την Πόλη των Πατρών.
Έτσι στην περίοδο αυτή της Φραγκοκρατίας (1204-1430), πολλοί θησαυροί ανεκτιμήτου υλικής ή πνευματικής αξίας φυγαδεύθηκαν στην Δύση για να παραμένουν μέχρι σήμερα αναμένοντας την επιστροφή τους, μετά από μακροχρόνιες και επίπονες πολλές φορές προσπάθειες, στα οικεία αλλά και μη μέρη απ’ όπου φυγαδεύθηκαν αντικανονικώς.
Απ’ αυτή λοιπόν την κατακτητική λαίλαπα των Φράγκων δεν γλύτωσε και το Λείψανο της Αγίας Ειρήνης, το οποίον ο τότε Λατίνος Αρχιεπίσκοπος των Πατρών Αντέλμος, που δικτατορικά επεβλήθη από την Εκκλησία της Ρώμης αφού προηγουμένως εξεδίωξαν τον κανονικό Ορθόδοξο Μητροπολίτη της Πάτρας , έστειλε ως «δώρο» στην Μονή Hautecombe της Σαβοΐας, πέραν των άλλων «λαφύρων» και την Κάρα της Αγίας Μάρτυρος Ειρήνης. Το «δωρητήριο» δε έγγραφο, με ημερομηνία 5 Μαρτίου 1231, σώζεται μέχρι σήμερα και αποτελεί αδιάψευστο τεκμήριο για την αφαίρεση του Λειψάνου από τον Ναό της Αγίας Ειρήνης και για τον τόπο φιλοξενίας του μέχρι σήμερα, μέσα ασφαλώς από μια ταραγμένη ιστορική πορεία συνυφασμένη με τις ιστορικές και θρησκευτικές αλλαγές που έλαβαν χώρα στην περιοχή όπου βρίσκεται η μονή Hautecombe.
Όλα αυτά ανασύρθηκαν από το «ερμάριο» του παρελθόντος από την στιγμή που ήρθε στην επιφάνεια η ύπαρξη του ιστορικού αυτού Ναού της Αγίας μας και απετέλεσαν την αφορμή για να συνδεθεί η περιοχή του Ριγανοκάμπου και πάλι με το όνομα της Αγίας.
Σε πρώτη φάση στις άμεσες επιδιώξεις του τότε Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας κυρού Νικοδήμου και του πιστού Λαού ήταν να εγερθεί νέος ναός προς τιμήν της Μεγαλομάρτυρος Ειρήνης πολύ κοντά στο μέρος που βρέθηκε η τρίκλιτη Βασιλική του 10ου αιώνα (μιας και η Βασιλική αυτή μετά την αρχαιολογική μελέτη δεν αξιοποιήθηκε.)
Ο νέος ναός θεμελιώθηκε στις 5 Μαΐου του 1994, ημέρα της μνήμης της Αγίας μας, παρουσία των πολιτικών, δημοτικών και στρατιωτικών Αρχών της Πόλης μας, αλλά και πλήθους πιστών.
Γίνεται επίσημα κανονική ενορία τον Αύγουστο του 1999 σύμφωνα με το φύλλο της Κυβερνήσεως και για πρώτη φορά λειτουργεί σαν ενορία στις 3 Οκτωβρίου 1999.Τα εγκαίνια της Αγίας Τραπέζης του Ναού πραγματοποιούνται 2 χρόνια αργότερα στις 30 Σεπτεμβρίου 2001 υπό του πρώην Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κυρού Νικοδήμου.
Επαναφορά Τίμιας Κάρας
Αμέσως μετά τα εγκαίνια του ενοριακού ναοού, θεωρήθηκε αναγκαίο να γίνουν προσπάθειες με την συνεργασία του πρώην Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας και του τότε Δημάρχου Πατρέων κ. Ευάγγελου Φλωράτου να επανέλθει η κάρα της Αγίας στον Ναό ώστε η Πόλη των Πατρέων να επανακτήσει και πάλιν τους ιδιαίτερους δεσμούς που είχε από παλιά με την Αγία Ειρήνη.
Μπροστά λοιπόν σ’ αυτή την νέα προοπτική ο πρώην Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας και ο τέως Δήμαρχος Πατρέων κ. Ευάγγελος Φλωράτος μέσω της πρεσβείας του Βατικανού, που εδρεύει στο Παλαιό Ψυχικό στην Αθήνα, ήλθαν σε επαφή με την Εκκλησία του Βατικανού και οι προσπάθειες αυτές που ξεκίνησαν το 2001, μετά από ένα χρόνο και συγκεκριμένα τον Μάϊο του 2002 είχαν σαν αποτελέσμα να καρποφορήσουν και να υπάρξει έτσι επίσημη συνάντηση στην Πρεσβεία του Βατικανού με τον Πρέσβη του Βατικανού Αρχιεπίσκοπο Σίνας Paul Tavet στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι του πρώην Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Πατρών κυρού Νικοδήμου, ο τέως Δήμαρχος Πατρέων κος Ευάγγελος Φλωράτος και ο Εφημέριος του Ιερού Ναού.
Σ’ αυτή την συνάντηση και μετά από εκατέρωθεν επεξηγήσεις ο Πρέσβης του Βατικανού εξέφρασε την θετική άποψη του Πάπα Ρώμης Ιωάννου Παύλου Β΄ να προχωρήσουν πλέον επίσημα οι μέχρι ενός βαθμού ανεπίσημες από πλευράς αλληλογραφίας, συνεννοήσεις ούτως ώστε και μετά την ομόφωνη συγκατάθεση του Αρχιεπισκόπου του Chambery Laurent Ulrich, στην πνευματική δικαιοδοσία του οποίου υπάγεται η Μονή Hautecombe, του Ηγουμένου της Μονής Hautecombe Olivier Turbat αλλά και του Γενικού ηγουμένου του Τάγματος, στο οποίο Μοναχικό τάγμα ανήκουν οι πατέρες της Μονής Laurent Fabre, να δοθεί η έγκριση για να επιστραφεί η κάρα της Αγίας Ειρήνης στην Πόλη των Πατρών και μάλιστα στον Ναό της Αγίας Ειρήνης.
Αυτή η έγκριση τελικά εδόθη, η επίσημη αλληλογραφία ολοκληρώθηκε και αφού ρυθμίστηκαν τα διαδικαστικά της επιστροφής του Ιερού Λειψάνου, ορίστηκε ως ημέρα της επιστροφής της Τιμίας Κάρας της Αγίας Ειρήνης η 5η Οκτωβρίου έτους 2002.
Μπροστά λοιπόν σ’ αυτό το μεγάλης σημασίας και σπουδαιότητας γεγονός για την εκκλησία και την Πόλη των Πατρών, και όχι μόνον, έγινε επίσημη συνάντηση εκπροσώπων των Εκκλησιαστικών, Δημοτικών, Στρατιωτικών και Αστυνομικών Αρχών, όπου και συζητήθηκαν οι λεπτομέρειες της υποδοχής της τίμιας κάρας
Αναμφίβολα, ένα τέτοιο γεγονός που σχετίζεται με την επαναφορά του Ιερού Λειψάνου στην πόλη και στην Εκκλησία της Πάτρας μετά από 771 χρόνια, συγκίνησε και χαροποίησε σύσσωμη την Πατραϊκή κοινωνία η οποία με κατάνυξη και με τον πρέποντα σεβασμό ανάμενε την ευλογημένη ημέρα του Σαββάτου της 5ης Οκτωβρίου για να υποδεχθεί την Κάρα της Αγίας Ειρήνης η οποία και θα παράμενε εις το εξής στον τόπο που ανήκει, μιας και φυγαδεύτηκε σε δύσκολες για το Βυζάντιο ιστορικές στιγμές.
Μια τέτοια υποδοχή, που όφειλε ο Ελληνικός Λαός να πραγματοποιήσει, δεν μπορούσε να είναι άλλη από την υποδοχή που γίνεται και την τιμή που απονέμεται σε αρχηγούς κρατών.
Πράγματι το απόγευμα της 5ης Οκτωβρίου 2002, με τις καμπάνες κατά μήκος της διαδρομής να ηχούν, το ιερό λείψανο διασχίζει την πόλη των Πατρών , συνοδευόμενο από ομάδα περιπολικών και πομπή αυτοκινήτων. Πραγματοποιείται επίσημη υποδοχή στην περιοχή «Σύνορα» της Άνω Πόλεως με επίσημη δοξολογία, αλλά και προσφωνήσεις από τον πρώην Μητροπολίτη Πατρών, τον τέως Δήμαρχο και τον Καθολικό επίσκοπο του Chambery στην πνευματική δικαιοδοσία του οποίου ανήκει η μονή HAUTECOMBE στην οποία φυλασσόταν το ιερό λείψανο μέχρι τότε και ήταν ο επικεφαλής πενταμελής συνοδευτικής επιτροπής των Λατίνων.
Η τελευταία πράξη της υποδοχής πραγματοποιείται στην περιοχή του Ριγανοκάμπου όπου και λιτανεύεται το Ιερό Λείψανο κατά μήκος των ορίων της ενορίας και παραδίδεται από τα χέρια των Λατίνων πλέον μόνιμα στα χέρια του εφημερίου του ιερού ναού Αγίας Ειρήνης. Ιερό ρίγος, ασυγκράτητη συγκίνηση και ενθουσιασμός διακατέχει τις ψυχές όλων των κατοίκων, και όχι μόνο. Τόσο όλοι οι επίσημοι εκπρόσωποι των αρχών, το πλήθος του ιερατείου, οι χιλιάδες των παρευρισκομένων πιστών, όσο και τα στρατιωτικά αγήματα και τα σχολεία τα οποία πλαισίωσαν την λιτάνευση, σιγοψάλλουν το απολυτίκιο της Αγίας ενδόξου μεγαλομάρτυρος Ειρήνης. Για τις επόμενες σαράντα ημέρες καθημερινές θείες λειτουργίες αλλά και παρακλήσεις θα οδηγήσουν χιλιάδες πιστών στο κατώφλι του ιερού ναού και ενώπιον του αγίου λειψάνου για να προσευχηθούν.
Ήδη αυτός ο μικρός ναός σε μια προαστιακή ενορία έχει γίνει γνωστός για την μεγάλη ευλογία την οποία φέρει, και αυτή η ευλογία αποτελεί την τόνωση και την παρηγοριά για την συνέχιση των έργων του, με πρώτο την ολοκλήρωση της αγιογραφήσεως του.
Tον Απρίλιο του 2004 το Ιερό Λείψανο ταξίδεψε στην μαρτυρική Μεγαλόνησο την Κύπρο και ετέθη σε δεκαήμερο λαϊκό προσκύνημα στο Ναό Αγίας Ειρήνης Περβολίων Λάρνακας. Εκεί η συγκυρία της παρουσίας της Τιμίας Κάρας με την διεξαγωγή του τόσο σημαντικού δημοψηφίσματος για τους αδελφούς Κυπρίους για το σχέδιο Ανάν, τόνωσε και ανακούφισε την αγωνία του πιστού λαού. Ταυτόχρονα δημιουργήθηκε ένας άρρηκτος Πνευματικός σύνδεσμος με τον εκεί εφημέριο και τους κατοίκους της εκεί περιοχής , μερικοί από τους οποίους έχουν φροντίσει να επισκεφτούν την πόλη μας και τον Ναό του Ριγανοκάμπου.
Mε την αφορμή ανάλογων προσκλήσεων το Ιερό Λείψανο τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα στον Ιερό ναό Αγίας Ειρήνης Γαλατσίου τον Απρίλιο του 2012, στον Ιερό Ναό Αγίας Ειρήνης Αιόλου τον Ιανουάριο του 2017, παρουσία του Αρχιεπισκόπου Αθηνών κ.κ. Ιερωνύμου και στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου Ύδρας τον Οκτώβριο του 2017 κατά την διάρκεια της πανηγύρεως.
Η Αποστολική πόλη των Πατρών μετά την επιστροφή της Τιμίας Κάρας του πολιούχου της Αγίου Ανδρέου και του Σταυρού του μαρτυρίου του πρωτοκλήτου των Αποστόλων σεμνύνεται πλέον εδώ και χρόνια με την τιμία κάρα της της Αγίας ενδόξου μεγαλομάρτυρος Ειρήνης. Οι κάτοικοι της συνοικίας του Ριγανοκάμπου είδαν του όνειρο τόσων ετών να γίνεται πραγματικότητα μετά από μια μεγάλη και ιστορική προσπάθεια. Και όλοι μαζί εύχονται δια πρεσβειών της Αγίας, την οποία καθημερινά επικαλούνται να επικρατήσει σε όλο τον κόσμο η Θεία Ειρήνη η τόσο αναγκαία στην σύγχρονη μας ζωή.
Βίος Αγίας Ειρήνης
Η Αγία και ένδοξος νύμφη του Βασιλέως Χριστού Ειρήνη, γεννήθηκε το 315 μ.Χ. Καταγόταν από την μεγαλούπολη Μαγεδώ της Περσίας και ήταν μονογενής κόρη του Βασιλέως Λικινίου, ο οποίος ήταν ειδωλολάτρης και της Λικινίας.
Το πρώτο όνομά της ήταν Πηνελόπη. Ήταν δε πολύ ωραία σωματικά και ευφυέστατη σε τέτοιο σημείο που ο πατέρας της έχτισε έναν ψηλό και μεγαλοπρεπή πύργο για να μένει. Προσπαθώντας να της δώσει την μεγαλύτερη δυνατή μόρφωση ανέθεσε σε έναν σεβάσμιο και ευσεβή γέροντα που ονομαζόταν Απελλιανός να την διδάσκει καθημερινά.
Μια ημέρα είδε η Αγία σαν σε όραμα ένα περιστέρι να εισέρχεται στον πύργο με ένα κλαδί ελιάς στο ράμφος του και να το τοποθετεί πάνω στο χρυσό τραπέζι που της είχε φτιάξει ο πατέρας της και να φεύγει. Κατά τον ίδιο τρόπο ακολούθησαν ένας αϊτός αφήνοντας ένα στεφάνι πλεγμένο με άνθη κι ένας κόρακας ο οποίος άφησε ένα φίδι. Όταν ξύπνησε η Αγία θέλησε να μάθει τι σήμαιναν όλα αυτά τα οποία οραματίστηκε.
Μη μπορώντας μόνη της να τα εξηγήσει ζήτησε την συμβουλή του δασκάλου της και αυτός φωτιζόμενος από το Άγιο Πνεύμα, της έδωσε την ορθή εξήγηση λέγοντάς της τα εξής: «Το περιστέρι συμβολίζει την θεία διδασκαλία και την θεία γνώση που επιθυμείς να μάθεις. Ο κλάδος της ελιάς δηλώνει το Θείο βάπτισμα. Ο αετός τον στέφανο της νίκης τον οποίο μέλλεις να λάβεις αγωνιζόμενη για την πίστη. Το δε κοράκι δηλώνει τις θλίψεις και τις στενοχώριες που θα υποστείς όταν αναλάβεις τον καλό αγώνα του μαρτυρίου».
Από τότε η Αγία κατελήφθη από θείο ζήλο για να μάθει τα μυστήρια του Θεού και της ορθής πίστεως.Επειδή ήταν κλεισμένη στον πύργο παρακαλούσε νυχθημερόν τον Κύριο να βρεθεί ο κατάλληλος τρόπος ώστε να ακουστεί η δέησή της. Αυτό και έγινε. Ο Θεός της στέλνει Άγγελο ο οποίος της ανακοινώνει ότι από εκείνη τη στιγμή η Πηνελόπη θα ονομάζεται πλέον Ειρήνη και ότι την επομένη ημέρα θα την επισκεφθεί ο μαθητής του Αποστόλου Παύλου, Τιμόθεος, ο οποίος θα την βαπτίσει αφού πρώτα την διδάξει όλα αυτά που πρέπει να γνωρίζει και όσα επιθυμεί να μάθει. Πράγματι την επομένη με την μεσολάβηση του ίδιου Αγγέλου εμφανίστηκε δίπλα της ο απόστολος Τιμόθεος ο οποίος φέρνοντας μαζί του το Θείο Ευαγγέλιο, τις πράξεις των Αποστόλων και τις επιστολές του Παύλου την δίδαξε με ακρίβεια τα μυστήρια και τα δόγματα της Εκκλησίας.
Στην συνέχεια την βάπτισε, την κοινώνησε τα άχραντα μυστήρια και αφού της άφησε το Ευαγγέλιο, έφυγε με τον ίδιο θαυματουργικό τρόπο που ήρθε. Διαβάζοντας το Άγιο Ευαγγέλιο και τα άλλα ρητά των θεόπνευστων πατέρων η Ειρήνη χαριτώνεται και φωτίζεται ακόμα περισσότερο η ψυχή της, μοιράζεται δε αυτή την χαρά με τις 13 θεραπαινίδες που είχε κλείσει μέσα στον πύργο ο πατέρας της για να την υπηρετούν. Η Αγία τότε καταστρέφει όλα τα είδωλα που βρίσκονταν μέσα στον πύργο γκρεμίζοντάς τα από τα παράθυρα, κι όταν έρχεται η ώρα να θυσιάσει στα είδωλα επειδή της το ζήτησε ο πατέρας της, του το αρνείται αποκαλύπτοντάς του ότι είναι πλέον χριστιανή και ότι πιστεύει στον ένα και μοναδικό Θεό.
Ο πατέρας της τότε τυφλωμένος από τον θυμό διατάζει να δέσουν την μονάκριβη κόρη του και να την βάλουν στον στάβλο ανάμεσα στα άλογα έτσι ώστε να την ποδοπατήσουν. Αντί όμως να συμβεί αυτό, τα άλογα εξαγριωμένα κινήθηκαν εναντίον του Λικινίου και αφού του έσπασαν πρώτα το δεξί χέρι στην συνέχεια τον ποδοπάτησαν μέχρι θανάτου. Αμέσως μετά τα ίδια τα ζώα έλυσαν την Αγία από τα δεσμά της και την μακάρισαν με ανθρώπινη φωνή. Όλοι δε οι παρεστώτες θαύμασαν το γεγονός, μα περισσότερο θαύμασαν όταν η Αγία προσευχόμενη ανάστησε τον πατέρα της ο οποίος πιστεύοντας στον πραγματικό Θεό δοξολόγησε το Άγιο όνομά του.
Μετά από αυτό, τόσο ο Λικίνιος και η σύζυγός του όσο και 3000 άτομα δέχθηκαν το Άγιο Βάπτισμα. Ο βίος της Αγίας Ειρήνης συνεχίζεται μέσα από συνεχείς δοκιμασίες και μαρτύρια. Ο βασιλιάς Σεδεκίας διάδοχος του Λικινίου προσπαθεί να πείσει την Αγία να θυσιάσει στα είδωλα και μετά την άρνησή της, την βασανίζει ρίχνοντάς την σε πρηνή στάση σε λάκκο με δηλητηριώδη ερπετά, μέσα από τον οποίο βγαίνει αβλαβής μετά από 14 ημέρες. Ούτε ο πριονισμός των ποδιών της, ούτε ο τροχός την εμποδίζουν να διδάσκει τον Σωτήρα Χριστό. Αλλά και Αυτός με την σειρά Του την καθιστά πάντοτε υγιή με την επιστασία των αγίων Αγγέλων Του. Δεκάδες χιλιάδες ειδωλολατρών βαπτίζονται εξαιτίας της διδασκαλίας της. Σταδιακά οι Βασιλείς Σαβώρ, Νουμεριανός καί Σαβώριος την βασανίζουν και ο τελευταίος την αποκεφαλίζει. Τίθεται σε τάφο αλλά πάλι ανασταίνεται με την μεσολάβηση αγγέλου αφού όπου «βούλεται Θεός νικάται φύσεως τάξις» και ταξιδεύει μέσα από νεφέλη στην Έφεσο όπου πραγματοποιεί πλείστα θαύματα και γίνεται αφορμη πολλοί να μεταστραφούν εις την ορθήν πίστη.
Τέλος στην πόλη της Εφέσσου αφού επέδειξε στον δάσκαλό της Απελλιανό, που και αυτός είχε γίνει χριστιανός, έναν τάφο στον οποίο δεν είχε ταφεί κανείς για να τοποθετηθεί το σώμα της, παραδίδει το πνεύμα της στον Θεό τον οποίο τόσο αγάπησε και για τη δόξα του Οποίου θυσίασε τα πάντα.